İngiltere'nin iş sağlığı ve güvenliği otoritesi HSE, 3 Kasım 2026'da açıkladığı kararla asbest sökümünü yapan lisanslı firmanın, söküm sonrası temizlik analistini kendisinin seçmesini yasaklıyor. Analisti artık bina sahibi ya da yapım işinin sorumlu müşterisi görevlendirecek. Düzenleme 24 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor; sektöre uyum için 12 ay tanınıyor ve denetimler Kasım 2027'de başlayacak.
HSE tam olarak ne değiştirdi?
HSE, Asbest Kontrol Yönetmeliği 2012'nin (Control of Asbestos Regulations 2012 – CAR 2012) 20. maddesini değiştiriyor. Kaynaklara göre değişiklik, "Control of Asbestos (Amendment etc.) Regulations 2026" adıyla yürürlüğe girecek.
Yeni kurala göre söküm işini yürüten lisanslı asbest söküm yüklenicisi (LARC), alanın temizlik sertifikasını verecek analisti atayamayacak. Bu analiz, dört aşamalı temizlik sürecini yürüten bağımsız bir analist tarafından yapılacak ve analisti bina sahibi ya da CDM müşterisi görevlendirecek.
Karar, 10 Kasım 2025 ile 9 Ocak 2026 arasında yürütülen dokuz haftalık bir danışma sürecinin sonucu. Süreçte ticaret kuruluşlarından, söküm uzmanlarından, analistlerden ve büyük müşterilerden 358 görüş geldi.
Neden önemli?
Söküm sonrası temizlik analizi, işin gerçekten tamamlandığını ve alanın güvenle yeniden kullanılabileceğini belgeleyen son kontroldür. Bu kontrolü, işi yapan firmanın seçip ücretlendirdiği biri yürüttüğünde taraflı olma kuşkusu doğar. Yeni kural bu çıkar çatışmasını yapısal olarak ortadan kaldırmayı hedefliyor.
HSE'nin yanıtı yalnızca bununla sınırlı değil. Kurum, bina asbest araştırmalarının kalitesindeki farklılığa ve bildirimi gereken ancak lisans gerektirmeyen işlerin (NNLW) yanlış sınıflandırılmasına karşı yeni rehberler yayımlayacağını duyurdu. Araştırma kuruluşlarının akreditasyonunun zorunlu kılınması seçeneği de danışma sürecinde ele alınmıştı.
Sektör temsilcileri kararı genel olarak olumlu karşıladı. Asbest danışmanlarının ulusal örgütünün başkanı, asbestle ilişkili hastalıkların İngiltere'de hâlâ yılda 5.000'den fazla can aldığını, gerçek yükün daha yüksek olabileceğini vurguladı.
Türkiye açısından ne anlama geliyor?
Türkiye'de asbestli çalışmalar, "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yürütülüyor. İngiltere'deki değişiklik Türk mevzuatını doğrudan değiştirmez; ancak kamuoyu ve sektör için iyi bir karşılaştırma noktası sunar.
Özellikle kentsel dönüşüm yıkımlarında ve toplu söküm işlerinde şu üç soru önem kazanıyor:
- Söküm sonrası ölçüm ve analizi yapan laboratuvar, sökümü yapan firmadan bağımsız mı?
- Laboratuvar TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akredite mi ve yöntemleri (PLM, SEM-EDX gibi) kapsamında yer alıyor mu?
- Rapor, doğrulanabilir bir kayıt numarasıyla sunuluyor mu?
İş yeri sahipleri ve bina yönetimleri, söküm sözleşmesi ile analiz hizmetini ayrı kalemler olarak kurgulayarak bağımsızlığı kendi inisiyatifleriyle güvence altına alabilir. Bu bir yasal zorunluluk değil, iyi uygulama önerisidir.
Bina sahipleri ne yapmalı?
- Söküm öncesinde asbest envanteri ve asbest analizi ile malzemenin türünü belirleyin.
- Sökümü yetkili firmaya yaptırın; asbest söküm sürecini yazılı planla izleyin.
- Söküm sonrası asbest ölçüm için bağımsız, akredite bir laboratuvarla ayrıca anlaşın.
- Raporların sahihliğini rapor doğrulama sayfasından kontrol edin.
Sonuç
İngiltere örneği, asbestte güvenin yalnızca doğru söküm tekniğine değil, sonucu doğrulayan mekanizmanın bağımsızlığına da bağlı olduğunu gösteriyor. Türkiye'de de kalite arayan bina sahipleri için bağımsız ve akredite analiz giderek daha belirleyici bir ölçüt olacak.
AGT VONKA, TÜRKAK AB-1161-T numaralı TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonuna sahip yetkili asbest laboratuvarıdır (İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289). Projeniz için teklif alın ya da WhatsApp üzerinden 0532 621 50 65 numarasından bize ulaşın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
İngiltere'deki yeni asbest kuralı ne zaman yürürlüğe giriyor?
Değişiklik 24 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor. HSE, sektöre uyum için 12 ay tanıdı; denetimler Kasım 2027'de başlayacak.
Yeni düzenleme neyi değiştiriyor?
Söküm işini yapan lisanslı firma artık temizlik analistini atayamıyor; analisti bina sahibi ya da yapım işinin müşterisi görevlendiriyor.
Bu kural Türkiye'de de geçerli mi?
Hayır. İngiltere'ye özgü bir düzenlemedir; Türkiye'de asbestli çalışmalar Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamındadır. Ancak bağımsız analiz iyi uygulama olarak önerilir.