ABD'de Ekim sonu ile Kasım 2026 ortası arasında görülen asbest davalarında jüriler hem davacılar hem de savunma lehine karar verdi. Kararlar ABD hukukuna ait olduğu için Türkiye'de doğrudan emsal oluşturmuyor; ancak ortak bir ders çıkarıyor: asbest uyuşmazlıklarında sonucu çoğunlukla maruziyetin ne kadar iyi belgelendiği belirliyor.
ABD'de son haftalarda hangi asbest kararları çıktı?
Kasım 2026 içinde bildirilen kararlar, aynı alanda bile birbirine zıt sonuçlar doğabildiğini gösteriyor.
| Tarih (2026) | Yer | Sonuç |
|---|---|---|
| 22 Ekim | Decatur, Georgia | Bir jüri, motosiklet sürtünme parçalarındaki asbeste bağlı malign mezotelyoma için bir kişiye 5 milyon dolar tazminat verdi |
| 30 Ekim | Cleveland, Ohio | Jüri, tüketici talk ürünlerinin mezotelyomaya yol açtığı iddiasında Johnson & Johnson şirketleri lehine karar verdi |
| 5 Kasım | Georgia Temyiz Mahkemesi | Bir elektrik şirketi, uzman görüşü ve özet yargılama kararının ardından davayla yüzleşmek zorunda kaldı; dava yaklaşık on yıldır sürüyordu |
| 12 Kasım (haber tarihi) | Suffolk County, Massachusetts | 2020'de ölen bir hemşirenin ailesine, asbestle kirlenmiş talk maruziyetine dayalı olarak 3,3 milyon dolarlık jüri kararı çıktı |
Massachusetts davasında jüri, Johnson & Johnson'ı sorumlu buldu; ancak kanserin nihai ölüm nedeni olarak kabul edilmemesi, cezai tazminat miktarını sınırladı. Şirket genel olarak ürünlerinin güvenli olduğunu savunuyor.
Bu davalar neden önemli?
Çünkü asbestle ilişkili hastalıklar, maruziyetten onlarca yıl sonra ortaya çıkıyor ve davalar bu nedenle geçmişteki maruziyetin yeniden kurulmasına dayanıyor. Uzman görüşü, maruziyet ortamı, ürün içeriği ve laboratuvar bulguları mahkemede belirleyici hâle geliyor. Georgia Temyiz Mahkemesi kararında da uzmanın nedensellik görüşünü olgu ve verilerle desteklemiş olması öne çıkıyor.
ABD'de bir hukuk bürosunun Kasım 2026 tarihli değerlendirmesi de aynı noktaya dikkat çekiyor: ön değerlendirme çalışma öncesinde ne bulunduğunu, hava ölçümü çalışma sırasındaki koşulları, bertaraf kayıtları ise malzemenin nereye gittiğini gösteriyor.
Türkiye açısından ne anlama geliyor?
İş sağlığı: Kayıt, kanıttır
Türkiye'de asbestle çalışma yalnızca söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işleriyle sınırlı ve bu işler "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılıyor. Yönetmeliğe göre işler, asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanlarınca yürütülür. Her çalışmanın planı, ölçümleri ve atık kayıtları, ileride çıkabilecek bir sağlık ya da hukuk uyuşmazlığında işveren ile çalışanın elindeki temel belge olur.
Kentsel dönüşüm: Yıkım öncesi envanter
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, yıkımdan önce asbestli imalatın türü, miktarı ve yerinin belirlenmesini zorunlu tutar. Bu çalışma yalnızca bir idari şart değil; sonradan "o binada asbest vardı mı, nerede, ne kadar?" sorusuna verilecek yanıtın da kaynağıdır. Asbest envanteri ve asbest analizi bu yüzden doğru yöntemle, yetkili laboratuvarda yapılmalıdır.
Rapor güvenilirliği
Davalarda tartışmanın büyük kısmı laboratuvar bulgularının yöntem ve güvenilirliği etrafında dönüyor. Türkiye'de örnek analizleri için yetkilendirilmiş laboratuvarlar ve belgelenmiş yöntemler (PLM, SEM-EDX gibi) kullanılır. Elinizdeki asbest raporu belgesinin gerçekliğini rapor doğrulama sayfasından kontrol edebilirsiniz.
Pratik öneriler
- Renovasyon, söküm veya yıkım öncesi mutlaka asbest tespiti yaptırın.
- Söküm sırasında ve sonrasında asbest ölçümü ile havada lif durumunu kayıt altına alın.
- Atığın nereye teslim edildiğini gösteren belgeleri saklayın.
- Tüm raporları, imza ve tarihleriyle birlikte arşivleyin.
Belgelendirilmiş bir süreç için
AGT VONKA, TÜRKAK AB-1161-T akreditasyonlu ve İSGÜM yetkili (LAB-4289) laboratuvarıyla analiz, ölçüm, envanter ve raporlama hizmetleri sunuyor. Teklif alın veya WhatsApp 0532 621 50 65 ile agtvonka@gmail.com üzerinden iletişime geçin.
Kaynaklar
- Massachusetts Jury Awards $3.3 Million to Family of Nurse with Mesothelioma - Mesothelioma Guide (12 Kasım 2026)
- Mealey's Asbestos - Ekim-Kasım 2026 dava haberleri
- Asbestos Prevention and Accountability: Why Federal Action Still Matters This November - Goldberg, Persky & White (4 Kasım 2026)
- Asbest - ÇSGB İSGÜM
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik (Madde 16)
Sık sorulan sorular
ABD'deki asbest davaları Türkiye'de emsal olur mu?
Hayır. Bu kararlar ABD hukukuna aittir ve Türk mahkemeleri için bağlayıcı değildir. Ancak maruziyetin belgelenmesinin önemi açısından yol gösterici bir örnektir.
Asbest ölçüm ve söküm kayıtları neden saklanmalı?
Asbestle ilişkili hastalıklar maruziyetten onlarca yıl sonra görülebilir. Plan, ölçüm ve atık kayıtları, ileride maruziyetin ne olduğunu gösteren temel belgelerdir.
Yıkım öncesi asbest envanteri zorunlu mu?
Evet. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, yıkıma başlamadan önce asbestli imalatın türü, miktarı ve yerini belirleyen envanter çalışmasını zorunlu kılar.