TÜRKAK AB-1161-T · TS EN ISO/IEC 17025İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289
Asbest Haberleri3 dk okuma

İller Bankası açıkladı: Türkiye'de yaklaşık 1.000 km asbestli içme suyu borusu hâlâ yerinde

İller Bankası Genel Müdürü, Ekim 2026 itibarıyla yaklaşık bin km asbestli boru kaldığını açıkladı. Yasaktan 16 yıl sonra altyapıdaki asbest, söküm ve atık yönetimi açısından ne anlama geliyor?

Türkiye'de içme suyu altyapısında hâlâ yaklaşık bin kilometrelik asbestli boru bulunuyor. Bu bilgiyi, TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonu'nda konuşan İller Bankası (İLBANK) Genel Müdürü Eyyüp Karahan, belediyelerden topladıkları verilere dayanarak paylaştı. Asıl risk, bu boruların onarım, kesme ve yıkım sırasında kırılıp toza dönüşmesinde ortaya çıkıyor.

Ne oldu?

Ekim 2026'da yapılan KİT Komisyonu toplantısında İller Bankası'nın hesapları ve Sayıştay raporları görüşülürken asbestli su boruları da gündeme geldi. Basına yansıyan habere göre Karahan, belediyelerden aldıkları verilere göre ülke genelinde yaklaşık bin kilometrelik asbestli boru kaldığını söyledi. Bu iş için kaynak ayrıldığını ve çözümün hızlı biçimde üretildiğini de ekledi.

BirGün'ün haberine göre, muhalefet milletvekilleri asbestin yasaklanmasının üzerinden 16 yıl geçmesine rağmen boruların değiştirilmemesine tepki gösterdi. Sorunun sürmesinin başlıca nedenleri arasında belediyelerin kaynak yetersizliği sayıldı.

Asbestli çimento boru nedir, neden sorun?

Asbestli çimento boru, çimento içine asbest lifi katılarak üretilen ve geçmişte içme suyu ile kanalizasyon hatlarında yaygın kullanılan borudur. Bu borular sağlam durduğu sürece lif salmaz. Ancak yaşlandıkça çürüyebilir, onarım sırasında kesilebilir, delinebilir ya da kırılabilir.

Asbest liflerinin solunması akciğer kanseri, mezotelyoma ve asbestoz gibi hastalıklarla ilişkilidir. Dolayısıyla en kritik nokta, hat değişimi ve arıza onarımı yapan işçilerin ve yakın çevrenin maruziyetidir. İçme suyuyla yutulan liflerin sağlık etkisi ise bilimsel olarak solunan liflere göre çok daha tartışmalıdır; bu yüzden tartışmanın merkezinde saha çalışması güvenliği olmalıdır.

Türkiye'de asbest yasağı neyi kapsıyor?

BirGün'ün aktardığına göre Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı mevzuatı kapsamında Türkiye'de 2010'dan itibaren asbest liflerinin ve bunları içeren karışım ve eşyaların imalatı, piyasaya arzı ve kullanımı yasaktır. Yasak, yeni üretimi ve satışı durdurur; ancak yasaktan önce döşenmiş altyapıyı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bu noktada devreye "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" girer. Yönetmelik, mevcut asbestli malzemeyle yapılan söküm ve bakım işlerinde işveren yükümlülüklerini, çalışan korumasını ve yetkili kuruluş koşullarını düzenler. Atığın ayrıştırılması, paketlenmesi ve bertarafı da ayrıca atık mevzuatına tabidir.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Bu açıklama, "asbest yasaklandı, sorun bitti" algısının yanlış olduğunu somut bir rakamla gösteriyor. Su şebekesi gibi görünmeyen altyapı, binalardaki asbestli malzemelerle aynı mantıkla yönetilmeli. Önce nerede ne olduğu bilinmeli, sonra öncelik sırası belirlenmeli.

Belediyeler ve su idareleri için pratik adımlar şunlardır:

  1. Envanter: Hangi hatlarda asbestli çimento boru bulunduğunu, çap, yaş ve konumuyla kayda geçirmek. Bina ölçeğinde bu iş asbest envanteri ile yapılır.
  2. Doğrulama: Şüpheli malzemeden numune alıp laboratuvarda teyit etmek. Polarize ışık mikroskobu (PLM) ve gerekirse SEM-EDX ile yapılan asbest analizi bu aşamada belirleyicidir.
  3. Güvenli değişim planı: Değişim ve onarım işlerinde yetkili firmalarla çalışmak, kesme-kırma işlemlerini kontrollü yürütmek. Ayrıntılar için asbest söküm sayfamıza bakabilirsiniz.
  4. Ölçüm ve kontrol: Çalışma sırasında ve sonrasında hava ortamını izlemek; bu konuda asbest ölçüm hizmeti kullanılır.
  5. Kayıt: Atığın nereye gittiğini belgelemek; raporların doğruluğu rapor doğrulama sayfasından kontrol edilebilir.

Kentsel dönüşüm ve deprem bölgesi bağlantısı

BirGün haberinde uzmanların, deprem bölgelerinde ve kentsel dönüşüm alanlarındaki yıkımlarda açığa çıkan liflerin solunmasına dikkat çektiği aktarıldı. Yıkım öncesi asbest tespiti yapılmadığında yeraltı borusu, çatı levhası ve yalıtım malzemesi aynı enkazın içinde karışabilir. Bu da hem çalışanı hem çevre sakinlerini etkiler.

Sonuç: Sayı değil, yönetim planı belirleyici

Bin kilometre rakamı belediyelerden gelen bildirimlere dayanıyor; gerçek durumun sahada doğrulanması gerekir. Asıl kritik soru, değişim programının takvimi, bütçesi ve işçi güvenliği şartlarının nasıl belirleneceğidir. Kamu kurumları ve özel sektör için ortak ilke aynı: ölçmeden, belgelemeden ve yetkili ekip olmadan müdahale edilmemeli.

AGT VONKA nasıl destek olur?

TÜRKAK AB-1161-T akreditasyonlu ve İSGÜM yetkili (LAB-4289) laboratuvarımızda numune analizi, envanter, ölçüm ve danışmanlık hizmeti veriyoruz. Altyapı, bina veya yıkım projeniz için teklif alabilir ya da WhatsApp üzerinden 0532 621 50 65 numarasından, agtvonka@gmail.com adresinden bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Türkiye'de kaç kilometre asbestli boru var?

İller Bankası Genel Müdürü Eyyüp Karahan'ın TBMM KİT Komisyonu'nda belediyelerden alınan verilere dayanarak yaptığı açıklamaya göre Ekim 2026 itibarıyla yaklaşık bin kilometre asbestli boru bulunuyor.

Asbestli su borusu sağlığa zararlı mı?

Sağlam duran boru genellikle lif salmaz. Asıl risk, boru kesildiğinde, kırıldığında veya yıkıldığında havaya karışan liflerin solunmasıdır; bu nedenle onarım ve değişim işleri kontrollü yapılmalıdır.

Türkiye'de asbest ne zaman yasaklandı?

BirGün'ün aktardığına göre asbest liflerinin ve bunları içeren ürünlerin imalatı, piyasaya arzı ve kullanımı Türkiye'de 2010'dan itibaren yasaktır.

Asbestli boru değişiminde hangi önlemler alınmalı?

Önce malzeme laboratuvarda doğrulanmalı, işi yetkili ekipler Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e uygun yapmalı, çalışma sırasında ölçüm yapılmalı ve atık kayıt altında bertaraf edilmelidir.

Bize yazın