TÜRKAK AB-1161-T · TS EN ISO/IEC 17025İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289
Asbest Haberleri2 dk okuma

Pretoria'da asbestli okul binaları kapatıldı: Güney Afrika örneği Türkiye'ye ne söylüyor?

Güney Afrika'da bir lisenin asbestli sınıflarına çalışma bakanlığı yasak getirdi. Öğrenciler sınavlara kısıtlı eğitimle hazırlanıyor; Türkiye için okul envanteri dersi var.

Güney Afrika'nın Pretoria kentindeki Eersterust Lisesi'nde, Çalışma ve İstihdam Bakanlığı'nın yasak bildirimleri nedeniyle asbestli sınıflar, tuvaletler ve mutfak kullanılamıyor. News24'ün 9 Kasım 2026 tarihli haberine göre öğrenciler final sınavlarına, tek tuğla binada gün aşırı birkaç saatlik eğitimle hazırlanıyor. Olay, asbestli binaların yalnızca "yasaklı malzeme" değil, aynı zamanda eğitimin sürekliliğini de etkileyen bir yönetim sorunu olduğunu gösteriyor.

Eersterust Lisesi'nde ne oldu?

Gauteng'deki Demokratik İttifak'ın (DA) açıklamasına göre bakanlık, 4 Eylül 2026'da okul için dört yasak bildirimi düzenledi. Bildirimler asbest maruziyeti, güvenli olmayan sınıflar, kullanım dışı bırakılan tuvaletler ve güvenli olmayan mutfak gibi ciddi sağlık ve güvenlik risklerine işaret ediyor. DA, okulda 915 öğrencinin bulunduğunu belirtiyor ve bağımsız bir asbest değerlendirmesi, güvenli geçici sınıflar ve zaman planı olan bir yeniden inşa programı talep ediyor.

Sorunun arka planında, Eylül 2025'te asbestli sınıfları saran bir yangın var. Yerel basına göre yangında yaralanma olmadı. Ancak Aralık 2025'te veli ve topluluk temsilcileri, yanmış asbestli kalıntıların alana dağılmış durumda kaldığını ve alanın tam olarak kapatılmadığını öne sürdü. Eyalet eğitim yönetimi ise alanın çevrildiğini savunuyordu; iki taraf arasındaki bu görüş ayrılığı haberlerde yer aldı. Bu nedenle ayrıntıların yetkili kurum açıklamalarıyla doğrulanması gerekir.

Neden önemli?

Güney Afrika asbesti 2008'de yasakladı. Yasak öncesinde inşa edilen yapılarda asbestli malzeme kalabiliyor. Eersterust örneği, yasağın tek başına yeterli olmadığını gösteriyor: mevcut binalarda malzemenin tespiti, durumunun izlenmesi, hasar ve yangın sonrası güvenli temizlik ve kaynak planlaması gerekiyor.

Asbestli malzemeler sağlam durumdayken lif salmayabilir. Yangın, kırılma, aşınma veya yıkım gibi olaylar ise lifleri havaya karıştırabilir. Bu yüzden risk, malzemenin varlığından çok durumuna ve yapılan müdahaleye bağlıdır.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Türkiye'de de asbest kullanımı yasaklanmış durumda; ancak yasak öncesi dönemde inşa edilen kamu ve özel binalarda asbestli malzeme bulunma ihtimali devam ediyor. Eersterust örneğinden üç çıkarım yapılabilir:

  • Envanter önce gelir: Okul, yurt, hastane ve kamu binalarında malzeme bazlı asbest envanteri çıkarmak, kararları tahmine değil veriye dayandırır.
  • Yangın, deprem ve hasar sonrası dikkat: Hasarlı yapılarda şüpheli malzeme dağılmışsa alan kontrolsüz kullanıma açılmamalı; örnekleme ve asbest ölçüm yapılmalıdır. Enkaz ve yıkım süreçlerinde "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" ile ilgili standartlar esas alınır.
  • Söküm yetkili ekiplerce yapılmalı: Asbestli malzemenin sökümü ve bertarafı, eğitimli ve yetkili ekipler tarafından yürütülmelidir. Asbest söküm sonrasında temizlik doğrulaması da belgelenmelidir.

Kentsel dönüşümde, okul tadilatlarında veya kamu binası bakımında asbest riski çoğu zaman "küçük işler" sırasında ortaya çıkar: tavan delmek, çatı kaplaması değiştirmek ya da boru yalıtımı sökmek gibi. İş sağlığı ve güvenliği açısından bu işlerin öncesinde tespit yapılması en düşük maliyetli önlemdir.

Kurumlar ne yapmalı?

Bina yöneticileri ve kurumlar için pratik bir sıra şöyle olabilir:

  1. Yapım yılı yasak öncesine denk gelen binaları belirleyin.
  2. Şüpheli malzemelerden numune aldırarak asbest analizi yaptırın.
  3. Sonuçları risk önceliğine göre sıralayın; hasarlı malzemeleri öne alın.
  4. Söküm veya kapsülleme kararını raporlanmış verilerle verin.
  5. Tüm süreci asbest rapor ile belgeleyin.

AGT VONKA, TÜRKAK AB-1161-T akreditasyonlu laboratuvarıyla bina ve okul envanteri, analiz ve danışmanlık hizmeti sunuyor. Binanız için teklif alabilir veya WhatsApp'tan 0532 621 50 65 numarasıyla iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Eersterust Lisesi'nde hangi kurum yasak bildirimi verdi?

DA'nın açıklamasına göre Güney Afrika Çalışma ve İstihdam Bakanlığı, 4 Eylül 2026'da dört yasak bildirimi düzenledi.

Asbestli bina her zaman tehlikeli midir?

Sağlam durumdaki asbestli malzeme kendiliğinden lif salmayabilir. Yangın, kırılma, aşınma ve yıkım gibi müdahaleler lifleri havaya karıştırabilir; bu nedenle durum tespiti önemlidir.

Okullarda asbest envanteri neden gerekli?

Envanter, hangi malzemenin nerede ve hangi durumda olduğunu belirler. Böylece tadilat, yıkım ve bakım kararları tahmine değil analiz sonuçlarına dayanır.

Yangın sonrası asbest şüphesi varsa ne yapılmalı?

Alan kontrolsüz kullanıma açılmamalı, numune alınarak akredite laboratuvarda analiz edilmeli ve gerekirse yetkili ekiplerce söküm ve temizlik yapılmalıdır.

#okullarda asbest#Güney Afrika#asbest envanteri#kamu binaları
Bize yazın