TÜRKAK AB-1161-T · TS EN ISO/IEC 17025İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289
Asbest Haberleri3 dk okuma

Çin'de akciğer kanseri artışı ve asbest: 'eksik tanı' sorunu Türkiye'ye ne söylüyor?

Environmental Health dergisinde 13 Ekim 2026'da yayımlanan inceleme, asbestle ilişkili akciğer kanserinin Çin'de sistematik biçimde az tahmin edildiğini savunuyor. Türkiye için dersleri ele aldık.

Çin'de akciğer kanseri artışı ve asbest: 'eksik tanı' sorunu Türkiye'ye ne söylüyor?

Environmental Health dergisinde 13 Ekim 2026'da yayımlanan bir inceleme, asbestin Çin'de artan akciğer kanseri vakalarındaki payının büyük olasılıkla hafife alındığını savunuyor. Yazarlar bunun nedenlerini muğlak klinik tablo, eksik maruziyet kaydı ve zayıf izleme sistemlerine bağlıyor. Çalışma bir "olası etken" tespiti niteliğinde; yine de Türkiye gibi asbesti yasaklamış ama eski yapı stokunu yenileyen ülkeler için önemli bir uyarı taşıyor.

Çalışma ne söylüyor?

İnceleme, Heidelberg'deki Alman Kanser Araştırma Merkezi'nden Kari Hemminki ve çalışma arkadaşlarına ait. Makale 3 Mayıs 2026'da dergiye ulaşmış, 5 Ekim 2026'da kabul edilmiş ve 13 Ekim 2026'da yayımlanmıştır.

Yazarlara göre sigara kullanımındaki düşüşe ve hava kalitesindeki iyileşmeye rağmen Çin'de akciğer kanseri insidansı artmayı sürdürüyor; bu da yeterince tanınmayan risk faktörlerinin bulunduğuna işaret ediyor. Makale, krizotil (beyaz asbest) kullanımının sürmesini ve binalarda yaygın eski asbestli malzemeleri öne çıkarıyor.

İncelemenin vardığı sonuç, kapsamlı bir asbest yasağının hastalık yükünü uzun vadede azaltmak için önemli bir strateji olduğu yönünde.

Asbestli akciğer kanseri neden az tahmin ediliyor?

Asbestin yol açtığı akciğer kanseri, sigara ya da başka nedenlerle gelişen kanserden klinik olarak ayırt edilemediği için çoğu zaman asbestle ilişkilendirilmez. İnceleme üç temel soruna dikkat çekiyor:

  • Klinik tablonun özgül olmaması,
  • Meslek ve çevresel maruziyetin kayıt altına alınmaması,
  • İzleme (sürveyans) sistemlerinin sınırlılıkları.

Sonuçta hastalık istatistikte asbest dışı bir kategoriye girebilir. Asbest hastalıklarının ortaya çıkması ise maruziyetten onlarca yıl sonra gerçekleşir; uzmanlar bu süreyi çoğunlukla 20–40 yıl olarak anlatır.

Krizotil tartışmasında bilimsel zemin

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre krizotil dahil asbestin tüm biçimleri insanda kanserojendir ve akciğer, gırtlak ve yumurtalık kanseri ile mezotelyomaya yol açar. DSÖ ayrıca 50'den fazla üye ülkenin asbest kullanımını yasakladığını belirtiyor. Lancet Respiratory Medicine'daki bir yorum da Rusya'daki dev krizotil madeninde çalışan yaklaşık 30.000 işçiyi kapsayan IARC kohort çalışmasının erkeklerde mezotelyoma ve akciğer kanseri ölümlerinde artış doğruladığını hatırlatıyor.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Türkiye'de asbest üretimi ve kullanımı 2010 yılı sonunda yürürlüğe giren düzenlemeyle tamamen yasaklandı. Ancak daha önce inşa edilen binalarda eternit çatı ve su borusu, zemin kaplaması, yalıtım gibi asbestli malzemeler bulunabiliyor. Bu nedenle risk, yasaktan sonra da yıkım, söküm ve bakım işlerinde sürüyor.

Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılması planlanan yapılarda yapılan bir akademik çalışma bu tabloyu somutlaştırıyor: İstanbul başta olmak üzere birçok ilden 16.597 yapıdan alınan 25.396 numunenin analiz sonuçları incelenmiş ve 1.312 numunede asbest saptanmış; bu oran yaklaşık %5,17'ye karşılık geliyor. Bu veri bir yapı stoku temsilcisi değil, belirli numune setinin sonucudur; fakat asbestin hâlâ gerçek bir olasılık olduğunu gösteriyor.

Çin incelemesinin Türkiye için pratik dersi şudur: Eksik kayıt, eksik tanıdır. Yıkım ve söküm işlerinde çalışanların maruziyet geçmişinin kaydedilmesi, "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında sağlık gözetiminin düzenli yürütülmesi ve yapı bazında envanter tutulması, ileride ortaya çıkacak hastalıkların doğru ilişkilendirilmesini sağlar.

Yapı sahipleri ve işverenler ne yapabilir?

  1. Yıkım veya tadilat öncesi şüpheli malzemeden numune aldırın; asbest analizi PLM ve gerekirse SEM-EDX yöntemleriyle yapılır.
  2. Binanın tamamı için asbest envanteri hazırlatın.
  3. Çalışma sırasında havadaki lif düzeyini asbest ölçüm ile izleyin.
  4. Tespit durumunda sökümü yetkili ekiplere yaptırın; ayrıntılar için asbest söküm sayfamıza bakın.

Sonuç

İnceleme yeni bir saha verisi sunmuyor; mevcut literatürü sentezliyor ve asbest yükünün sanılandan büyük olabileceğini savunuyor. Bu yüzden Türkiye'de önlemin en güvenilir yolu, maruziyeti kaynağında önlemek ve her adımı akredite analizlerle belgelemektir.

AGT VONKA, TÜRKAK AB-1161-T numaralı TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonlu laboratuvarında PLM ve SEM-EDX analizleri yapar. Yıkım ya da tadilat planınız için teklif alın veya 0532 621 50 65 numaralı WhatsApp hattından bize yazın.

Sık sorulan sorular

Çin incelemesi asbestin akciğer kanserine neden olduğunu yeni mi gösteriyor?

Hayır. Asbestin akciğer kanserine yol açtığı uzun süredir biliniyor. İnceleme, Çin'deki asbest kaynaklı vakaların eksik tespit edilmiş olabileceğini tartışıyor.

Türkiye'de asbest yasak mı?

Evet, asbest üretimi ve kullanımı 2010 yılı sonunda yürürlüğe giren düzenlemeyle tamamen yasaklandı. Ancak eski binalardaki asbestli malzemeler yıkım ve söküm sırasında risk oluşturabilir.

Yıkım öncesi asbest analizi neden gerekli?

Malzemenin asbest içerip içermediği gözle anlaşılamaz. Laboratuvar analizi sonucuna göre söküm planı ve koruyucu önlemler belirlenir.

Son güncelleme: · AGT VONKA teknik ekibi

#bilimsel çalışma#akciğer kanseri#krizotil#asbest riski#kentsel dönüşüm
Bize yazın