TÜRKAK AB-1161-T · TS EN ISO/IEC 17025İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289
Blog5 dk okuma

Kentsel Dönüşümde Yıkım Öncesi Asbest Envanteri Neden Zorunludur?

Kentsel dönüşümde yıkım öncesi asbest envanteri, binadaki asbestli malzemelerin yıkımdan önce tespit edilmesini sağlar. Neden gerekli olduğunu ve sürecin nasıl işlediğini öğrenin.

Kentsel Dönüşümde Yıkım Öncesi Asbest Envanteri Neden Zorunludur?

Kısa cevap: Yıkım öncesi asbest envanteri, yıkılacak binadaki asbestli malzemelerin yerini, türünü ve miktarını önceden belirleyen belgedir. Asbestli bir yapı kontrolsüz yıkıldığında havaya karışan lifler işçilere, çevredeki sakinlere ve atık taşıyan personele zarar verebilir. Bu nedenle "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" yaklaşımı, yıkım gibi işlerden önce asbest riskinin tespit edilmesini ve önlemlerin buna göre planlanmasını gerektirir. Kentsel dönüşümde yıkım öncesi asbest envanteri bu yüzden sürecin ilk adımıdır.

Yıkım öncesi asbest envanteri nedir?

Yıkım öncesi asbest envanteri, bir yapıdaki asbest içerme şüphesi taşıyan tüm malzemelerin numune alınarak analiz edilmesi ve sonuçların konum, tür, miktar ve durum bilgisiyle kayıt altına alınmasıdır. Envanter, yıkım ve söküm planının dayanağıdır.

Türkiye'de asbestin kullanımı yasaklanmadan önce inşa edilen birçok binada asbestli malzeme bulunabilir. Bu malzemeler dışarıdan bakıldığında ayırt edilemez; kesin bilgi yalnızca laboratuvar analiziyle elde edilir. Genel çerçeve için asbest envanteri hizmetimize göz atabilirsiniz.

Kentsel dönüşümde asbest neden risk oluşturur?

Kentsel dönüşümde asbest riski, eski yapıların toplu ve hızlı biçimde yıkılması ve bu sırada asbestli malzemelerin kırılıp parçalanmasıyla lif salımının artmasıdır. Asbest liflerinin solunması; asbestoz, akciğer kanseri ve mezotelyoma gibi ciddi hastalıklarla ilişkilidir ve bu hastalıklar yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Dönüşüm alanlarında risk birkaç nedenle büyür:

  • Aynı bölgede çok sayıda eski yapı peş peşe yıkılır.
  • Yıkım iş makineleriyle yapıldığında malzeme ezilir ve toz yayılır.
  • Yerleşim yerlerinin içinde çalışıldığı için çevre sakinleri de maruz kalabilir.
  • Enkaz karışık biçimde taşındığında asbestli atık, sıradan inşaat atığına karışabilir.

Asbest envanteri neden zorunlu kabul edilir?

Asbest envanteri, mevzuatın işverene yüklediği risk değerlendirmesi ve önlem alma yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi için gereklidir. Asbestin nerede olduğunu bilmeden hangi önlemin alınacağı, hangi işçinin hangi korumayla çalışacağı ve atığın nasıl yönetileceği belirlenemez.

Pratikte gerekçeler şunlardır:

  1. İş sağlığı ve güvenliği: Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, yıkım ve söküm gibi işlerde işçilerin maruziyetinin önceden değerlendirilmesini ve önlem alınmasını öngörür.
  2. Yetkili söküm: Asbestli malzemenin sökümü, bu işe yetkili firmalarca ve iş planı çerçevesinde yapılmalıdır. Plan ise envanterdeki verilere dayanır.
  3. Atık yönetimi: Asbestli atıklar tehlikeli atık kapsamında değerlendirilir; toplama, paketleme, taşıma ve bertaraf süreçleri mevzuata uygun yürütülmelidir.
  4. Hukuki ve mali güvence: Yıkımdan sonra asbest bulunması hâlinde iş durması, ek maliyet ve sorumluluk tartışmaları ortaya çıkabilir. Envanter bu belirsizliği ortadan kaldırır.

Uygulamada hangi idari merciin hangi aşamada rapor istediği proje ve belediyeye göre değişebilir. Bu nedenle sürece başlamadan önce ilgili kurumun güncel gerekliliklerini teyit etmek doğru olur.

Yıkım öncesi asbest envanteri nasıl hazırlanır?

Envanter hazırlığı; ön inceleme, numune alma, laboratuvar analizi ve raporlama adımlarından oluşur. Süreç genellikle şöyle işler:

  1. Ön inceleme: Yapının yaşı, projesi ve geçirdiği tadilatlar değerlendirilir.
  2. Saha taraması: Çatı, cephe, tesisat, zemin kaplaması, tavan ve yalıtım gibi şüpheli noktalar tek tek gezilir.
  3. Numune alma: Her malzeme türünden temsil edici numuneler, lif salımını en aza indirecek yöntemle alınır.
  4. Laboratuvar analizi: Numuneler asbest içeriği açısından incelenir.
  5. Raporlama: Sonuçlar konum, miktar ve öncelik bilgisiyle envanter raporuna işlenir.

Analiz tarafında yaygın yöntem, polarize ışık mikroskobuyla (PLM) yapılan inceleme; gerektiğinde taramalı elektron mikroskobu ve enerji dağılım spektroskopisiyle (SEM-EDX) doğrulamadır. Ayrıntılar için asbest analizi sayfamıza bakabilirsiniz.

Binanın hangi bölümlerinde asbest aranır?

Asbest, eski binalarda yalıtım, kaplama ve kaplama altı malzemelerinde, çatı ve su tesisatı ürünlerinde görülebilir. Envanter sırasında genellikle şu noktalara dikkat edilir:

Bölüm Şüpheli malzeme örnekleri
Çatı ve cephe Oluklu çatı levhaları, cephe kaplama panelleri
Tesisat Atık su ve yağmur suyu boruları, boru yalıtımları
İç mekân Tavan ve duvar kaplamaları, sıvalar, yangın koruma malzemeleri
Zemin Vinil kaplamalar, yapıştırıcılar
Teknik alanlar Kazan dairesi yalıtımı, conta ve sızdırmazlık ürünleri

Bu tabloda yer alması malzemenin asbestli olduğu anlamına gelmez; kesin sonuç laboratuvar analiziyle ortaya çıkar.

Envanter ile asbest ölçümü arasındaki fark nedir?

Envanter malzemede asbest olup olmadığını belirler; asbest ölçümü ise havadaki lif konsantrasyonunu değerlendirir. İki çalışma birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.

Söküm sırasında ve sonrasında ortam havasında ölçüm yapılması, çalışma alanının güvenli olup olmadığını gösterir. Yönetmelikteki sınır değer yaklaşımı havadaki lif miktarı üzerinden değerlendirilir. Bu konudaki hizmetimiz için asbest ölçüm sayfasını inceleyebilirsiniz.

Envanterde asbest çıkarsa ne yapılır?

Asbest tespit edilirse yıkıma başlanmadan önce asbestli malzemeler kontrollü biçimde sökülmelidir. Söküm; yetkili firma, uygun kişisel koruyucu donanım, çalışma alanının izolasyonu ve atığın güvenli paketlenmesiyle yürütülür.

Genel akış şöyledir:

  • Envanter raporuna göre söküm planı hazırlanır.
  • Asbestli malzemeler yıkımdan önce sökülür.
  • Atıklar etiketlenip tehlikeli atık kurallarına göre bertaraf edilir.
  • Gerekirse söküm sonrası ortam ölçümü yapılır.
  • Ardından yıkım güvenle başlatılır.

Söküm sürecini asbest söküm ve asbest söküm uzmanlığı sayfalarında ele alıyoruz.

Doğru bir envanter raporunda neler olmalıdır?

Güvenilir bir envanter raporu, yalnızca "asbest var/yok" demez; karar vermeye yetecek ayrıntıyı içerir. Raporda şunlar aranmalıdır:

  • Numune alınan nokta ve malzemenin açık tanımı
  • Kullanılan analiz yöntemi ve sonuçlar
  • Asbest tespit edilen malzemelerin tahmini miktarı
  • Malzemenin durumu ve öncelik değerlendirmesi
  • Raporu hazırlayan laboratuvarın akreditasyon bilgisi

Akredite laboratuvardan alınan rapor, hem kurumlar hem de müteahhitler açısından güvenilirlik sağlar. AGT VONKA, TÜRKAK tarafından AB-1161-T numarasıyla TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akredite, İSGÜM Yetki Belgesi No: LAB-4289 ile yetkili bir laboratuvardır. Raporlarımızı rapor doğrulama sayfasından kontrol edebilirsiniz. Rapor süreci hakkında asbest rapor sayfasında bilgi bulabilirsiniz.

Yıkımdan önce nasıl bir yol izlemelisiniz?

Kentsel dönüşüm projesinde en güvenli sıra şudur: önce envanter, sonra söküm, ardından yıkım. Bu sırayı değiştirmek hem sağlık riskini hem de maliyeti artırır.

Takviminizi planlarken envanter çalışmasını yıkım ihalesinden önce yaptırmak, söküm ve atık maliyetlerini baştan görmenizi sağlar. Mevzuat uyumu veya iş planı konusunda destek için asbest danışmanlık hizmetimizden yararlanabilirsiniz.

Projeniz için destek alın

Yıkım öncesi asbest envanteri, kentsel dönüşüm projenizi hem hukuken hem de sağlık açısından güvenceye alır. AGT VONKA ekibi, saha taramasından akredite laboratuvar analizine ve raporlamaya kadar tüm süreci yürütür. Projenizin kapsamına göre teklif alın, WhatsApp'tan 0532 621 50 65 numarasıyla veya agtvonka@gmail.com adresinden bize ulaşın.

Sık sorulan sorular

Yıkım öncesi asbest envanteri herkes için aynı kapsamda mı hazırlanır?

Hayır. Kapsam; yapının yaşı, kullanım amacı, büyüklüğü ve geçirdiği tadilatlara göre değişir. Saha taraması sonucunda hangi malzemelerden kaç numune alınacağı belirlenir.

Hangi binalarda asbest envanteri yaptırılmalıdır?

Asbest kullanımı yasaklanmadan önce inşa edilen ve yıkılması planlanan yapılarda envanter yaptırılması doğru bir uygulamadır. Yapı yaşı ne kadar eskiyse asbestli malzeme bulunma ihtimali o kadar yüksek kabul edilir; kesin bilgi analizle öğrenilir.

Asbest envanteri ne kadar sürer?

Süre; binanın büyüklüğüne, numune sayısına ve laboratuvar iş yüküne bağlıdır. Tek bir yapı için saha çalışması kısa sürebilir; analiz ve raporlama ek süre gerektirir. Net süre için teklif aşamasında bilgi alınmalıdır.

Asbest envanteri ile asbest analizi aynı şey midir?

Hayır. Analiz, alınan numunede asbest olup olmadığını laboratuvarda belirleyen işlemdir. Envanter ise analiz sonuçlarını konum, miktar ve durum bilgisiyle birleştiren kapsamlı bir belgedir.

Envanterde asbest çıkmazsa yıkıma doğrudan başlanabilir mi?

Yeterli sayıda ve temsil edici numuneyle yapılan analizde asbest saptanmazsa, asbest kaynaklı özel söküm gerekmez. Yine de yıkım sırasında şüpheli malzeme çıkarsa çalışmayı durdurup yeniden değerlendirme yapmak gerekir.

#asbest envanteri#kentsel dönüşüm#yıkım#asbest analizi#asbest söküm
Bize yazın