Asbestli eternit çatı söküm süreci; malzemenin laboratuvarda analiz edilmesiyle başlar, planlama, alanın izolasyonu, nemlendirilerek kırmadan söküm, paketleme, hava ölçümü ve yetkili atık bertarafı ile tamamlanır. Çatı levhalarının tek tek, kırılmadan ve toz oluşturmadan indirilmesi esastır. Bu işlem, "Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yetkili ve eğitimli ekiplerce yapılmalıdır.
Eternit çatı asbestli midir?
Her eternit çatı asbestli değildir, ancak eski dönemde üretilen birçok eternit levha asbest lifi içerebilir. Eternit, çimento ve lif karışımından üretilen levha malzemesinin yaygın adıdır. Geçmişte bu liflerin önemli bir bölümü asbestten sağlanmıştır.
Levhanın asbest içerip içermediği gözle veya markasına bakılarak anlaşılamaz. Kesin sonuç, numunenin akredite bir laboratuvarda PLM (polarize ışık mikroskobu) ve gerekirse SEM-EDX yöntemiyle incelenmesiyle alınır. Ayrıntılar için asbest analizi sayfamıza bakabilirsiniz.
Asbestli eternit çatı söküm süreci adım adım nasıl ilerler?
Söküm süreci altı ana aşamadan oluşur: analiz, planlama, alan hazırlığı, söküm, paketleme ve bertaraf, son kontrol. Her aşamanın amacı, asbest liflerinin havaya karışmasını engellemektir.
1. Numune alma ve laboratuvar analizi
Süreç, çatıdan uygun numune alınmasıyla başlar. Numune alma sırasında levha mümkün olduğunca az kırılır, alınan yer nemlendirilir ve kapatılır. Sonuç raporu, malzemede asbest olup olmadığını ve türünü belirtir.
Analiz sonucu pozitifse söküm planına geçilir. Sonuç negatifse asbestli atık prosedürleri uygulanmaz. Raporun doğruluğunu rapor doğrulama sayfasından kontrol edebilirsiniz.
2. Keşif ve söküm planı
Keşifte çatının alanı, eğimi, levha sayısı, yaşı ve hasar durumu değerlendirilir. Ardından yönetmelik doğrultusunda yazılı bir söküm planı hazırlanır. Plan şu başlıkları içerir:
- Sökülecek malzemenin cinsi ve miktarı
- Kullanılacak yöntem ve ekipman
- Çalışan sayısı ve kişisel koruyucu donanım
- Düşmeye karşı önlemler
- Atıkların paketleme, taşıma ve bertaraf planı
Planlama desteği için asbest danışmanlık hizmetinden yararlanılabilir.
3. Alan hazırlığı ve güvenlik önlemleri
Çalışma alanı sınırlandırılır, uyarı levhaları yerleştirilir ve yetkisiz kişilerin girişi engellenir. Çatı çalışmalarında yüksekten düşme riski de vardır. Bu nedenle iskele, yaşam hattı ve emniyet kemeri gibi önlemler alınır.
Çalışanlar uygun solunum koruyucu, tek kullanımlık tulum, eldiven ve ayak koruması kullanır. Altındaki alanlara ve komşu yapılara lif yayılmasını önlemek için zemin ve çevre koruması yapılır. Rüzgârlı ve yağışlı havalarda çalışma ertelenir.
4. Nemlendirme ve kırmadan söküm
Söküm sırasında levhalar sabitleyici ürünle veya su ile nemlendirilir, böylece toz oluşumu azalır. Bağlantı elemanları, olabildiğince levhayı kırmadan sökülür. Levhalar tek tek ve dikkatle indirilir.
Şu uygulamalardan kaçınılır:
- Levhaları kırmak, ezmek veya çatıdan aşağı atmak
- Yüksek basınçlı su ile temizlemek
- Elektrikli kesici veya zımpara aletleri kullanmak
- Kuru süpürmek
5. Paketleme, etiketleme ve taşıma
Sökülen levhalar uygun plastik örtüye sarılır veya asbest atığına uygun, sızdırmaz ambalajlara konur. Paketler "asbest" uyarı etiketiyle işaretlenir. Toz ve küçük parçalar da ayrı olarak toplanıp aynı şekilde ambalajlanır.
Atıklar, yetkili taşıyıcılarla, mevzuata uygun şekilde ve ilgili atık kayıtları tutularak asbest atığı kabul eden düzenli depolama tesisine götürülür. Evsel atıkla karıştırılmaz.
6. Temizlik ve hava ölçümü
Söküm bittiğinde alan, uygun yöntemlerle (HEPA filtreli süpürge veya nemli bezle) temizlenir. Sonrasında asbest ölçüm hizmetiyle ortam havası örneklenir. Yönetmelikte asbest için sekiz saatlik ortalama sınır değer 0,1 lif/cm³ olarak yer alır. Ölçüm sonuçları, alanın güvenle teslim edilip edilemeyeceğini gösterir.
Eternit çatı sökümünü kendim yapabilir miyim?
Hayır, asbestli eternit çatı sökümünü bireysel olarak yapmak hem sağlık açısından risklidir hem de mevzuata uygun değildir. Asbest söküm işleri yetkilendirilmiş firmalar ve eğitimli personel tarafından yapılmalıdır.
Asbest lifleri solunduğunda akciğerde uzun yıllar kalabilir. Asbeste maruziyet; asbestoz, akciğer kanseri ve mezotelyoma gibi hastalıklarla ilişkilendirilmiştir. Hastalıklar çoğunlukla maruziyetten yıllar sonra ortaya çıktığı için, "kısa süreli iş" gibi görünen bir söküm bile ciddi risk taşıyabilir. Daha fazla bilgi için asbest söküm hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Hasarsız eternit çatıyı hemen sökmek gerekir mi?
Her zaman hemen sökmek gerekmez; çatının durumu, yaşı ve hasar derecesi belirleyicidir. Sağlam ve bozulmamış çimento esaslı levhalarda lif salınımı genellikle sınırlıdır. Ancak yıpranmış, kırık, aşınmış veya yosunlanmış levhalar daha fazla risk oluşturabilir.
Kararı vermeden önce mevcut durumu bir uzmana değerlendirtmek doğru olur. Bina genelinde asbest içerebilecek malzemeleri belirlemek için asbest envanteri çalışması da yapılabilir.
Söküm sonrası hangi belgeler alınmalıdır?
Söküm sonunda analiz raporu, ölçüm sonuçları ve atık bertaraf belgeleri dosyalanmalıdır. Bu belgeler sürecin mevzuata uygun yürütüldüğünü gösterir. Satış, ruhsat veya denetim gibi durumlarda talep edilebilir.
| Belge | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Asbest analiz raporu | Malzemede asbest olup olmadığını gösterir |
| Söküm planı | Çalışma yöntemini ve önlemleri belgeler |
| Hava ölçüm raporu | Söküm sonrası ortam güvenliğini gösterir |
| Atık taşıma ve bertaraf kayıtları | Atığın usulüne uygun bertaraf edildiğini kanıtlar |
Rapor hazırlığı için asbest rapor hizmetimize göz atabilirsiniz.
AGT VONKA nasıl destek olur?
AGT VONKA, TÜRKAK tarafından AB-1161-T numarasıyla akredite, TS EN ISO/IEC 17025 standardına uygun çalışan ve İSGÜM Yetki Belgesi (LAB-4289) bulunan bir asbest laboratuvarıdır. İstanbul Kadıköy'deki asbest laboratuvarımızda PLM ve SEM-EDX analizleri yapılır. Analizden ölçüme, söküm planlamasından raporlamaya kadar tüm süreçte destek veriyoruz.
Eternit çatınızın asbest içerip içermediğini öğrenmek veya söküm sürecini planlamak için teklif alın, WhatsApp'tan 0532 621 50 65 numarasına yazın ya da agtvonka@gmail.com adresine e-posta gönderin.
Sık sorulan sorular
Eternit çatı asbest içerir mi?
Eski dönemde üretilen birçok eternit levha asbest içerebilir, ancak kesin sonuç yalnızca laboratuvar analiziyle (PLM, gerekirse SEM-EDX) belirlenir. Gözle bakarak ayırt etmek mümkün değildir.
Asbestli eternit çatı sökümü kim tarafından yapılmalıdır?
Asbest söküm işleri, yetkilendirilmiş ve eğitimli personele sahip firmalarca, Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e uygun şekilde yapılmalıdır. Bireysel söküm önerilmez.
Eternit levhalar sökülürken neden ıslatılır?
Islatma, levhadan lif ve toz salınımını azaltmak için yapılır. Levhalar ayrıca kırılmadan, tek tek indirilir ve aşağı atılmaz.
Söküm sonrası hava ölçümü gerekli midir?
Evet. Söküm sonrası hava ölçümü, ortamdaki asbest lif derişiminin yönetmelikteki sınır değerin altında olup olmadığını göstererek alanın güvenle teslim edilebileceğini belgeler.
Sökülen asbestli eternit atıkları nereye gider?
Atıklar etiketlenmiş, sızdırmaz ambalajlarda yetkili taşıyıcılarla asbest atığı kabul eden düzenli depolama tesislerine götürülür. Evsel veya inşaat atığıyla karıştırılmamalıdır.